লিপি, ভাষা আৰু বুৰঞ্জীৰ দৃষ্টিৰে

LIPI, BHAXA ARU BURANJIR DISTIRE PRATNALIPI ADHYAYAN - By Bhaskar Bordoloi

 লিপি, ভাষা আৰু বুৰঞ্জীৰ দৃষ্টিৰে অসমৰ প্রত্নলিপি অধ্যয়ন

ভাস্কৰ বৰদলৈ, 

সদস্য এপিগ্রাফিলেক চ'চাইতি অব ইণ্ডিয়া, কলিকতা- ৭০০০০১।

পাতনি-

জিলা সংগ্ৰহালয়, যোৰহাট আৰু বুৰঞ্জী আৰু আই.কিউ.এ.চি. বিভাগ ডিচিবি কলেজ যোৰহাটৰ যুটীয়া উদ্যোগত অনুষ্ঠিত প্রয়াত গৌতম বৰদলৈ ৪র্থ স্মাৰক বক্তৃতা'২০২৪। যোৰহাট সংগ্ৰহালয়ৰ স্বপ্নদ্রষ্টা মহান ব্যক্তিগৰাকীৰ নামত অনুষ্ঠিত "লিপি, ভাষা আৰু বুৰঞ্জীৰ দৃষ্টিৰে অসমৰ প্রত্নলিপি অধ্যয়ন" 

মোৰ লিপি-ভাষা-বুৰঞ্জী বিষয়ক প্রথম গ্রন্থ, অসম সাহিত্য সভাই প্রকাশ কৰা, 'অসমীয়া লিপিৰ ক্ৰমবিকাশ'ক এই মহাবিদ্যালয়ৰ এজন অৱসৰ প্ৰাপ্ত শিক্ষাগুৰুৱে তীব্র উপেক্ষাসূচক সমালোচনা কৰিছিল। মোৰ স্বৰ্গগত পাপাই কৈছিল, "আক্রমণাত্মত বা তীব্র উপেক্ষাসূচক কথাবোৰ তিক্ত, কিন্তু তাত উৎকৰ্ষৰ দৰকাৰী জেদভাৱৰ বীজ থাকে"। কথাষাৰ বৰ সুন্দৰ; কিন্তু যেতিয়া সম্মুখীন হোৱা যায়, তেতিয়াহে বুজা যায় উপেক্ষা কিমান কষ্টকৰ। চেষ্টা কৰিছিলোঁ শিক্ষাগুৰুজনৰ উপেক্ষাৰে চিৰি সাজিবলৈ। সমালোচনা কৰি সমালোচক সমালোচিত হৈছিল কাৰণ সমালোচক ৰূপে তেখেতে কিতাপখন পঢ়াই নাছিল। যিকি নহওক, গ্রন্থখন বর্তমান ভট্টদেৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ লিপি অধ্যয়নৰ প্ৰসঙ্গপুথি হ'ল। ভুল নুবুজিব; কথাখিনিৰে শ্ৰদ্ধাৰ শিক্ষাগুৰুজনক অপমানিত কৰা নাই; জেদৰ বীজ সিঁচাৰ বাবে তেখেত চিৰকাল স্মৰণীয়। জেদৰ বাবে গ্রন্থখনৰ পিছত লিপি বিষয়ক অধ্যয়ন সামৰা নহ'ল। নহ'ল বাবে 'অসমৰ প্ৰত্নলিপি আৱিষ্কৃত সভ্যতা আৰু তথ্য' গ্রন্থখন লিখা হ'ল; বর্তমান সমান্তৰালকৈ 'ভাৰতৰ লিপি' আৰু বন্ধুবৰ ৰক্তিম ৰঞ্জন শইকীয়াই কোৱাৰ দৰে 'সম্পূর্ণ শাসনাৱলী'ৰ কাম চলি আছে। অসমীয়াক কোঁকোৰা জাতি বোলে; মই কিন্তু নুবোলোঁ। আৰু যদি কেঁকোৰা হয়, অসমীয়া এটা ভাল জাতি। পিছলৈ টানিব বুলি প্রস্তুত হৈ অধ্যয়ন আগবঢ়াই নিলে কেতিয়াও থমকি ৰবলগীয়া নহয়। কঠিন যদিও এই অনুশীলন বৌদ্ধিক স্বাস্থ্যৰ বাবে উত্তম।

বিষয়াৱলোকন-

দুটা প্রশ্নেৰে আলোচ্য বিষয়ৰ মাজলৈ যাব খুজিছোঁ। প্রথম প্রশ্ন- লিপি-ভাষা-বুৰঞ্জী অধ্যয়নৰ ভিত্তি কি? অসমৰ প্রত্নলিপিৰ তথ্য লিপি-ভাষা-বুৰঞ্জী অধ্যয়নত সন্নিৱিষ্ট হৈছেনে? বোধকৰোঁ এই প্রশ্ন দুটা কোনেও অদ্যপি প্রাসঙ্গিক বুলি অনুভৱ কৰা নাই; কোনো সদাশয় ব্যক্তিয়ে অনুভৱ কৰিছে যদিও তাৰ পৰ্যাপ্ত গভীৰতালৈ যোৱা নাই। প্রশ্ন কৰিব পাৰি, কোনেও অনুভৱ কৰা নাই বা গভীৰতালৈ যোৱা নাই বুলি কেনেকৈ ইমান নিশ্চিতকৈ ক'ব পাৰি? সঠিক প্রশ্ন। উপলব্ধ অধ্যয়নেই ইয়াৰ উত্তৰ দিয়ে। এই কথাকেই ইয়াত তথ্যসহকাৰে আলোচনা কৰিম। কাৰণ আয়োজক প্রমূখ্যে ইয়াত উপস্থিত প্রত্যেকেই নিজৰ ত্ৰিধন ব্যয় কৰিছে। তাৰ সমানুপাতিক অধ্যয়ন দিয়া অসম্ভৱ; কিন্তু মই বিশ্বাস কৰোঁ, ইয়াত কিছুহলেও তথ্যসম্মত চিন্তাৰ খোৰাক। বক্তৃতাৰ মূল আহ্বান- মই যি কথা কম, ইয়াক সহজে মানি নল'ব। প্রমাণ কি? এই প্রশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি চাওঁক। কাৰণ কোনোবাই কলেই মানি ল'বলৈ আপুনি বৌদ্ধিকভাৱে অক্ষম নহয়। অকল আজি নহয়, এই বিষয়তেই নহয়; প্রতি মূহুর্ততেই, প্রতিটো বিষয় প্রমাণ আৰু তৰ্কৰে বিচাৰ কৰক।

প্রথম প্রশ্নটো আছিল লিপি-ভাষা-বুৰঞ্জী অধ্যয়নৰ ভিত্তি কি? ইয়াৰ উত্তৰ হৈছে- প্রত্নতাত্ত্বিক সমল, প্রত্নলিপি, বিদেশী পৰ্যটকৰ টোকা, সমকালীন লিখিত তথ্য, শাসকীয় লিখিত তথ্য এইবোৰ হৈছে লিপি-ভাষা-বুৰঞ্জী অধ্যয়নৰ ভিত্তি। এইবোৰৰ ভিত্তিত অধ্যয়নকাৰীয়ে লিপি-ভাষা-বুৰঞ্জীৰ ছবিখন তৰ্কৰে প্ৰস্তুত কৰে। তথ্যক তর্কৰে চালে সেই সময়ৰ মানুহৰ বৌদ্ধিক অৱস্থা, ভাষা, সমাজ ব্যৱস্থা, লিপি, জীবন যাপন আদি দিশবোৰ সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। ভাৰত বুৰঞ্জীৰ মূল আধাৰেই হৈছে আলবেৰুণীৰ ভ্রমন টোকা। হিউয়েনচাঙৰ টোকাইও বহু দিশত প্রাধান্য পাইছে। এই টোকাবোৰতকৈ প্রাচীন তথ্য পাবলৈ প্রত্নলিপি আৰু প্রত্নতাত্ত্বিক তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব লাগিব।

(See Full text in Article)